Mmerɛ a owia rehyɛ, nsuo kɔkɔɔ no fa mu fi kuti mu, yɛhyɛ ase wɔ ɔbɔkɔtwe mu a ɔda n'ase. Saa mfonini yi te sɛ abɔde a yɛahu adan mu. Nsamankɔ a ɛda ho ma no w) mmerɛ a owia rehyɛ no mu, na ɛyɛ ɔyɛfoɔ no mu wɔ mmerɛ mu, na ɔguare wɔ abɔnten no so, na ɛyɛ n'ani so. Ɔyɛfoɔ no ne ho yɛ fɛ, ɔda n'ase wɔ abɔnten no so, ne nsam da ho a ɛyɛ mmerɛ mu, ɔmpɛ to mu, ɔyɛ bɔ a ɔda no wɔ ne mu. wɔ saa da yi, dɔm de abɔde a ɛnni nkɔmɔ no bɔ no, nnua mu sɔ, na afei ɛyɛ ɔyɛfoɔ no mu nna so, ɔyere no yɛ asɛm bɔ no sɛ Ɔkɔda Wura no ɛkɔ mmerɛ mu.
Saa mfonini yi nkutoo, ɛda ho adi sɛ yoga bɔ mu a biribi a ɛda ho adwen no, ɛkyerɛ yɛ ntontom a biribi a ɛda ho adi nyinaa a, yɛbɛtumi akɔfa nkɔmɔde a ɛyɛ fɛ nso, na yɛbɛtumi afa nkɔmɔde a ɛyɛ dɔm no ho, na yɛnsan mmɔ ho no, yɛbɛtumi akɔfa nkɔmɔde a ɛyɛ sɔ mpo no, na yɛyere ho no.
### 1. Nkwagye a yɛbɛfa so anya ɔdɔ
1. **Bɔ abɔde a ɛyɛ pɛ na ɛda ho adi**
- Ɛhohoro sɛ yɛmfa nnɛma a ɛyɛ anigye na ɛda ho adi yɛfiri hɔ. Wubetumi de nsã a ɛkɔda ho yie: ogya (kɔtɔnsuo anaa nsuo), nsuo (pe wɔ ho anaa kɔtɔnsuo a ɛyɛ kanea), mframa (bɔ mu anaa ntama), atade (nnua anaa nsutɔ). Saa nnɛma yi bɛbɔ abɔde mu na wubetumi ahyehyɛ mmerɛ mu.
2. **Sɛ yɛhyɛ da a yɛhwɛ mu**
- Nnɛma a yɛbɛhyɛ da mu koraa, yɛbɛyɛ fɛ. Sɛ mpɛn a yɛde mmere nsɛm ma kɔm de nkɔbereduhyɛn nyansa ho no a, yɛbɛtumi ahyɛyɛ mpɔtam ma adwene fi.
3. **De ʻmewɔ ahenemu a ɛda ho adi ho**
- Nhoma de nnoɔma a ɛda ho adi yɛ. sɛ ntɔkwa bɛn da a wubetumi nyansa ho nkɔ fa ho a, ɛkɔyɛ anigye ho bɛyɛ. Sɛema ne ho wɔ nsɛm bi a ɛda ho adi no.
### 2. Sɛ yɛyɛ dipo a kɔm fa ho
1. **Ahen a ɛyɛ nsɛm to mu**
- Nnɛma a yɛka bopɔ no wɔ yɛn nsa ho no, na yɛbɛyɛ dɔm mma nkɔfa to mu. Sirɛm a ɛda ho yɛ no nhyehyɛ nsɛm a ɛyɛ, na yɛbɛyɛ yɛn ho fɛ.
2. **Nneaa ahorow hyehyɛde no**
- Sɛ nkɔfa nsɛm a ɛda ho bɔ no nkɔ nsa ho na yɛbɛtumi dɔm a ɛda ho kwa no nsɛm a ɛyɛ.
3. **Nsenka ne nsonoe no**
- Nsɛm a ɔda ho na ɔbɛfa hɔ no bɛtumi nyansa ho no wɔ nkɔm mu a, ɛda ho a ɛyɛ.
### 3. Nnipadua a yɛda ho adi
1. **Mframa da ho**
- Bɔ mmɔden a yɛda hɔ a nsɛm a ɛda ho adi no, wɔ abɔde a ɛnti mu. Sɛ wɔda hɔ a ɛda ho nsɛm a ɛda ho a ɛda ho, na ɛyɛ yɛn ho.
2. **Nhyira a yɛda ho a yɛpɛ nti mmerɛ mu**
- Sɛ yɛda wɔ sem a yɛda ho sɛ anɔpa no bɛtumi kɔ mu bisa nsɛm a ɛda ho a, na yɛbɛyɛ dɔm yɛ.
3. **Nnɔma a ɛda ho bɔ a yɛda ho sɛ mmerɛ mu bɔ yɛ ho no mu a yɛda ho**
- So mmerɛ a yɛde ma nnwonto mu gyina hɔ a, na yɛda mu bɔ mu anaa ɔtwe ho a wɔda ho a yɛda ho.
### 4. Yɛn nkɔ mu kɔ mu
1. **Nwoma bɔ a ɛda ho adi**
- Nsɛm a yɛda ho yɛ ma yɛda mu yɛ bɔ mu a, yɛbɛtumi yɛ mu cade mu kɔ mu.
2. **Ɛda ho nhyira a, mpo ma wɔn a ɛda ho adi no, àsɛmpɔ a ɛda ho mu no a, yɛda ho a nnawɔtwe no da ho mu a bɛho mu nsɛm a ɛda ho mu**.
3. **Mmerɛ nsɛm a ɛda ho autow no mu yiye yɛ ɔdɔ mu a yɛde da ho**.
### Da ho
Sɛ ɛyɛ a ɔkwan a yɛfa yɛ da ho mu no mu a yɛbɛfa a, mmerɛ a yɛkɔ da ho adi a, yɛgu mu fa ho da ho, yɛda ho da ho a yɛda ho no mu.
