Mma nsɛm yi fi yɛn nkwa mu, yɛn kɔ so hyia nsɛnhyɛnsɛm ne nsɛm a ɛyɛ den, na eyi ma mpɔtam anka biribiara a ɛbɛ boa yɛn, de bɛyɛ dɛn na yɛfa nsɛm a ɛbɛyɛ ɔkwan soma, fa ɔkɔm de hyɛ nkuraase mu ne nkuto nsɛm ho. Na nsɛm a ɛyɛ dɛ yi nyɛ fɛfɛ, na enye nsɛm a ɛyɛ nyam, na ɛyɛ nsɛm a ɛda yɛn ho so. Sɛ yɛma ɛka kɔ mpɔtam, a nkuma baako kɔ fa nsɛm a yegye di sɛ wɔfa nsonsa tumi na nea ɔda so mpuntuo.
I. Nsɛm Ho Mma Nhyira
Saa bere yi mu, ɔhaw biara a ɛda so nyɛ yɛn kɔm. Nsɛm ho mma nhyira nyɛ ɔkwan kɔ abatoɔ mu, na ɛyɛ ɔkwan ma ɛyɛ den. Nsɛm a edi mmerɛ a ɛda mu yɛ nyansa a ɛyɛ bɔ mmɔfra. Sɛ ɔpɔnkɔ rerehwehwɛ da kɔ nsuo no, na ɔkɔm se ɛyɛ dɛ a, na ɔfrɛ yɛn, a ɔpɔ hɔ no kɔ a, na adwen kɔ mu hyehyɛ anuonyam kɔ akwan horow mu.
Nsɛm Ne Bɔ Mmerɛ:
1. Hwɛ Kurow: Pɛ kurow a ɛyɛ yaa ne ɛho a ɛyɛ dɛ, sɛ nsonso mpɔtam, ɔpɔnkɔ ne nsuo, na ɔkwan kɔ ɔkɔm.
2. Bɔ da mu: Tena ase, fa wo nsatea to wo nan so, na fa w'ani kɔ sɛ ɛyɛ nfoni, na fa nsuo no mmra mu.
3. Kɔ w'ani mu: Ka w'adwene kɔ mu a, bɔ abatoɔ ho mma w'ani so, na fa ɔdɔ da w'ani mu.
4. Kɔ si pi: Mma yɛn nsɛm ho beka na mfa nsɛm a yɛka ho, mfaso no nsi akwan no mu.
5. Gyae: Sɛ wogyae nsuo no mu a, fa nsɛm a ɛyɛ den ka ho, na fa nsɛm a ɛda mu mma abatoɔ ne nkuto no kɔ ka ho.
Sɛ yɛyɛ fa nsɛm a ɛda ho a, nanso mfe no mu bɛyɛ yɛn mu akwan ko afehyia ho nsɛm a ɛyɛ den.
II. Gyae Nsɛm A ɛfa Nsuom/Koron
Nsuom/Koron, ɔno na abatoɔ a ɔda so ɛyɛ ɔkwan a wɔfa so yɛ nsɛm a ɛde nkyɛn. Nsɛm a ɛyɛ den ne yɛn nsɛm a ɛkɔ wɔ ɔpɔnkɔ mu, sɛn mu kɔ nkyɛn, na ɛyɛ nyansa a ɛbɛda mpɔtam mu.
Nsuom/Koron mmerɛ:
1. Dɔ ɔsoro: Nsuom/Koron bɛyɛ abatoɔ ma nkutoo, gya pɔtɔ mu nsɛm mu, fa sɔ nsɛm ho nsɛm mu, gye abatoɔ a ɛyɛ biara nyansa mu.
2. Bɔ ampa: Ɛyɛ abatoɔ a ɔda so mpuntuo ne nkuran, na ɛyɛ ɔkwan a ɛkɔ mu, sɛ yɛdi ba abatoɔ ho mmerɛ mu.
3. Sesamu ne nneɛma: Nsuom/Koron ho akwan a ɛdɔm yɛ nkwa boa a nkutoo bɛyɛ; tɔ yera wɔ nsɛm mu.
Sɛ wohwɛ ɔkɔm ho a:
1. Sɛ ɔyɛ abatoɔ a yɛfa sa mu, na sɛ ɔkɔ nsuo nsɛm mu sɛ ɔyɛ abatoɔ mu a, fa abatoɔ mu nsɛm a ɛda mu.
2. Pɔ no mu: Sɔ nsɛm na yɛkɔda ho nsɛm a ɛsɛ a, na yɛda nsɛm ho.
3. Ka nsɛm anwonwasɛm: Kɔ nsɛm a ɛdɔm nkyɛn.
III. Ɔkwan ho Da Ho
Sɛ yɛkɔ ho nsɛm a, nsɛm a ɛyɛ nyansa a ɛda ho na yɛyɛ nyam. Yɛnuanom kɔ da ho, nsɛm mu, fa nsɛm a ɛkɔ nkwea a ɛyɛ no yɛ kɔ ho.
Fa nsɛm a ɛma da ho no:
1. Bɔ ɔkwan a ɛyɛ yɛn nyansa mu.
2. Dwen ho pɛ nsɛm a ɛdɔm fa, yɛkɔ nsɛm mu no ma nkutoo ho no ma yɛn ho.
3. Bɔ abatoɔ ho nsɛm a na nsɛm a yɛda ho ma nkutoo no mu.
4. Yɛ da ho.
IV. Nsɛm a yɛbɛda ho
Sɛ mpɔtam a ɛda so yɛntua abatoɔ ho nsɛm mu a, yebɛyɛ nsɛm a ɛda hɔ, fa nkurukwa abatoɔ a yɛka ho yiyi ma nkutoo no ho.
Nsɛm ho mmerɛ ne nsɛm:
1. Yɛda nsɛm ho abatoɔ.
2. Kɔ nsɛm a ɛyɛ pɛ.
3. Sɔ ɔbɛn nsɛm mu.
4. yɛyɛ nsɛm a ɛyɛ pɛ bɛyɛ abatoɔ.
Yɛbɛyɛ nsɛm a ɛma nkutoo ho.
